Nadchodzące wycofanie WIBOR-u zmusi banki do przejścia na nowe wskaźniki od 2027 roku, jednak dotychczasowi kredytobiorcy będą mogli spłacać swoje raty na starych zasadach nawet przez kolejną dekadę. Jednocześnie sektor bankowy czekają potężne zawirowania związane z masowymi pozwami o sankcję kredytu darmowego (SKD) oraz ostateczną decyzją prezydenta w sprawie nowej ustawy frankowej. Aby nie popełnić kosztownych błędów przy aneksowaniu umów lub dochodzeniu swoich praw przed sądem, konsumenci muszą teraz wykazać się szczególną ostrożnością i czujnością.
Kiedy WIBOR ostatecznie zniknie z umów kredytowych?
Zgodnie z oficjalnymi zapowiedziami Ministerstwa Finansów, nadszedł nieuchronny koniec ery, w której wskaźnik referencyjny WIBOR kształtował wysokość rat większości kredytów o zmiennej stopie procentowej w Polsce. Administratorzy oraz nadzorcy rynku wyznaczyli ostateczną granicę stosowania tego parametru w nowej produkcji na 1 stycznia 2027 roku. Po tej dacie banki nie będą mogły oferować nowych umów kredytowych opartych na dotychczasowym wskaźniku, zastępując go alternatywnymi rozwiązaniami, takimi jak wskaźnik POLONIA (często określany w dyskusjach roboczych jako POLTR) bądź kredytami o okresowo stałej stopie procentowej.
Co ta zmiana oznacza w praktyce dla osób, które obecnie spłacają swoje zobowiązania hipoteczne? Dla obecnych kredytobiorców kluczowa jest informacja, że dotychczasowy wskaźnik może funkcjonować w “starych” umowach jeszcze przez kolejną dekadę, czyli aż do końca 2036 roku. Kredytobiorcy posiadający umowy kredytowe zawarte przed 2027 rokiem nie muszą podejmować żadnych gwałtownych kroków ani automatycznie przechodzić na nowy wskaźnik. Pozostanie przy dotychczasowych zasadach jest w pełni legalne i nie wymaga podpisywania żadnych dokumentów.
Umowy kredytowe bez WIBOR: Do kiedy banki mogą stosować stary wskaźnik?
Eksperci ostrzegają jednak przed bezrefleksyjnym podpisywaniem aneksów, które banki mogą zacząć masowo proponować w celu przejścia na nowe parametry oprocentowania. Podobnie jak miało to miejsce w historii sporów o kredyty frankowe, w takich aneksach mogą znaleźć się ukryte oświadczenia, w których kredytobiorca akceptuje ryzyko zmiennej stopy procentowej lub zrzeka się ewentualnych przyszłych roszczeń. Każda próba modyfikacji umowy kredytowej przez bank powinna być dokładnie przeanalizowana i skonsultowana z niezależnym prawnikiem.
Czy cesja wierzytelności w SKD to rzeczywiste zagrożenie dla praw konsumenta?
Sankcja kredytu darmowego (SKD) staje się kolejnym, po kredytach frankowych, punktem zapalnym między konsumentami a sektorem bankowym. Związek Banków Polskich oraz poszczególne instytucje finansowe forsują tezę, że dynamiczny wzrost spraw sądowych o SKD nie wynika z realnej potrzeby ochrony konsumentów, lecz jest efektem działalności komercyjnych podmiotów skupujących roszczenia. Sektor bankowy twierdzi, że cesje wierzytelności bywają zawierane z naruszeniem praw konsumenta, co ma rzekomo dyskredytować sam mechanizm sankcji kredytu darmowego. Aby obiektywnie ocenić tę sytuację, należy bezwzględnie rozprawić się z kilkoma kluczowymi mitami rozpowszechnianymi przez banki:
- Mit 1: Cesja wierzytelności jest nielegalna lub sprzeczna z prawem UE. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wielokrotnie potwierdzał, że konsument ma pełne prawo przenieść swoje roszczenia finansowe na podmiot trzeci, który następnie może dochodzić ich przed sądem.
- Mit 2: Cesja nigdy nie opłaca się kredytobiorcy. W rzeczywistości, przy kredycie czynnym, kredytobiorca po wygranym procesie uzyskuje korzyść w postaci spłaty samego czystego kapitału bez odsetek i prowizji, co drastycznie obniża jego przyszłe raty.
- Mit 3: Skup dotyczy wyłącznie kredytów o wielkiej wartości. Podmioty profesjonalne bardzo chętnie pomagają odzyskać środki także przy małych kredytach konsumenckich, w przypadku których konsumenci sami nigdy nie zdecydowaliby się na kosztowny i długotrwały proces sądowy.
Rzeczywistym problemem na rynku kredytów konsumenckich nie są zatem cesje wierzytelności, lecz powszechne błędy i abuzywne zapisy w umowach przygotowywanych przez banki. Najlepszym tego dowodem są sytuacje, w których banki bezprawnie naliczają odsetki od kosztów kredytu (np. od prowizji sięgających kilkudziesięciu tysięcy złotych), których klient fizycznie nigdy nie otrzymał na konto. Jak wskazuje mec. Karolina Wysmułek, dyskusja o odsetkach od prowizji obnaża lata praktyk bankowych niezgodnych z przepisami prawa konsumenckiego.
Jaką decyzję podejmie prezydent w sprawie nowej ustawy frankowej?
Rynek finansowy z zapartym tchem czeka na decyzję prezydenta Karola Nawrockiego w sprawie nowo uchwalonej ustawy frankowej. Termin na podjęcie ostatecznego rozstrzygnięcia upływa już 17 lipca, a na stole prezydenckim leżą obecnie trzy scenariusze: podpisanie aktu prawnego, jego zawetowanie lub skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego. Sytuacja jest o tyle skomplikowana, że projekt w obecnym kształcie budzi ogromny sprzeciw zarówno po stronie samych frankowiczów, jak i sektora bankowego, co czyni go rozwiązaniem skrajnie niepopularnym.
Skierowanie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego wydaje się najbardziej prawdopodobnym i bezpiecznym politycznie krokiem. Eksperci prawni wskazują, że projekt może naruszać fundamentalną konstytucyjną zasadę równości, ponieważ selektywnie wspiera jedynie posiadaczy kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim, całkowicie pomijając konsumentów posiadających umowy indeksowane lub denominowane do euro, dolara amerykańskiego czy jena japońskiego. Dodatkowo, kontrowersje budzi propozycja wprowadzenia niejawności części postępowań, co według Rzecznika Praw Obywatelskich może ograniczać transparentność procesową.
Zabezpiecz swoje finanse już dziś!
Masz wątpliwości co do zapisów w swojej umowie kredytu konsumenckiego lub waloryzowanego do waluty obcej, nie podejmuj decyzji samodzielnie. Skonsultuj swoją umowę z ekspertami Votum Finance Help. Przeanalizujemy Twój dokument bezpłatnie i wskażemy, czy kwalifikujesz się do odzyskania środków w ramach sankcji kredytu darmowego lub unieważnienia abuzywnej umowy.
Sankcja kredytu darmowego i kredyty CHF - najczęstsze pytania
Nie, nie masz takiego obowiązku. Kredyty zaciągnięte przed 1 stycznia 2027 roku mogą być bez przeszkód spłacane na dotychczasowych zasadach opartych o WIBOR aż do końca 2036 roku. Podpisanie aneksu proponowanego przez bank zawsze wymaga wcześniejszej weryfikacji prawnej, aby uniknąć niekorzystnych oświadczeń.
Sankcja kredytu darmowego to uprawnienie konsumenta wynikające z błędów formalnych lub niezgodnych z prawem zapisów w umowie kredytowej sporządzonej przez bank. W przypadku jej wykazania, kredytobiorca zwraca bankowi wyłącznie sam pożyczony kapitał, bez żadnych odsetek, prowizji i innych kosztów okołokredytowych.
Ustawa frankowa ta jest krytykowana zarówno przez banki, jak i przez frankowiczów. Narusza ona m.in. konstytucyjną zasadę równości poprzez pominięcie osób z kredytami w innych walutach (EUR, USD, JPY) oraz wprowadza mechanizmy, które nie satysfakcjonują żadnej ze stron sporu prawnego.
Zazwyczaj kilkanaście dni. Bank nie powinien celowo opóźniać tej procedury.
