Sytuacja kredytobiorców, którzy zaciągnęli kredyty konsumenckie dynamicznie się zmienia. Coraz większe znaczenie w sporach dotyczących sankcji kredytu darmowego mają pytania prejudycjalne kierowane do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE). Jednocześnie w niektórych sprawach banki decydują się na zaspokojenie roszczeń kredytobiorców, co może prowadzić do zakończenia postępowań przed TSUE bez rozstrzygnięcia kluczowych kwestii prawnych. Co oznacza to dla kredytobiorców i jakie znaczenie mogą mieć dalsze orzeczenia TSUE dotyczące SKD?
Planowane zmiany w procedurze cywilnej - nowe zasady właściwości miejscowej sądów
Zgodnie z informacjami płynącymi z Ministerstwa Sprawiedliwości, planowane są zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego dotyczące właściwości miejscowej sądów. Dotychczas kredytobiorca dochodzący roszczeń miał możliwość wyboru: mógł skierować sprawę o sankcję kredytu darmowego do sądu właściwego dla swojego miejsca zamieszkania lub sądu właściwego dla siedziby pozwanego banku. Z uwagi na tę swobodę znaczna część pozwów trafiała do sądów w Warszawie.
Nowelizacja przepisów – oparta na rozwiązaniach zastosowanych wcześniej w postępowaniach frankowych – ma ujednolicić tę kwestię. Powództwa dotyczące sankcji kredytu darmowego będą obligatoryjnie kierowane do sądów właściwych ze względu na miejsce zamieszkania powoda. Głównym celem ustawodawcy jest odciążenie warszawskich sądów i przyspieszenie postępowań. Zmiana ta wpłynie również na podmioty gospodarcze masowo skupujące wierzytelności, które dotychczas miały możliwość inicjowania postępowań w określonych jurysdykcjach, charakteryzujących się ugruntowanym orzecznictwem.
Efekty tych zmian i to, jak sądy okręgowe w mniejszych miastach poradzą sobie z nowym wpływem spraw, będziemy mogli zaobserwować prawdopodobnie pod koniec tego roku.
Kluczowe pytania prejudycjalne do TSUE dotyczące sankcji kredytu darmowego
Istotne z punktu widzenia praktyki orzeczniczej pytania dotyczące sankcji kredytu darmowego skierował do TSUE Sąd Rejonowy w Białymstoku. Sprawa C-831/24 Machski, dotyczy m.in. zakresu obowiązku sądu krajowego do badania z urzędu, czy kredytodawca prawidłowo wypełnił obowiązki informacyjne wynikające z przepisów dotyczących kredytu konsumenckiego.
W praktyce chodzi o odpowiedź na pytanie, czy sąd może samodzielnie zbadać również takie naruszenia przepisów dotyczących umowy kredytowej, których konsument nie wskazał w swoim oświadczeniu o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego, jeżeli ich wystąpienie również może prowadzić do zastosowania SKD.
Sprawa ma istotne znaczenie dla kredytobiorców, ponieważ stanowisko TSUE może wpłynąć na sposób, w jaki polskie sądy będą oceniały naruszenia obowiązków informacyjnych kredytodawców oraz zakres ochrony konsumentów w sporach dotyczących SKD. 11 czerwca 2026 r. rzecznik generalny TSUE Dean Spielmann przedstawił w tej sprawie swoją opinię. Postępowanie przed Trybunałem nadal trwa, dlatego ostateczne znaczenie dla praktyki sądowej będzie można ocenić dopiero po wydaniu wyroku przez TSUE.
Kalkulacja procesowa instytucji finansowych
Szczególną uwagę pełnomocników i ekspertów zwraca specyficzna strategia procesowa stosowana obecnie przez instytucje bankowe. Postępowanie zawisłe przed Sądem Rejonowym w Łodzi uwypukliło pewien mechanizm. W sytuacji, gdy sąd krajowy decyduje się skierować do TSUE pytania prejudycjalne mogące stanowić zagrożenie dla interesów banku, instytucja finansowa decyduje się uznać powództwo i wypłacić powodowi pełną kwotę roszczenia. Skutkuje to umorzeniem postępowania przed TSUE, co może uniemożliwić wydanie rozstrzygnięcia, które mogłoby mieć istotny wpływ na późniejszą wykładnię przepisów przez sądy krajowe.
Jak zauważają pełnomocnicy, banki świadomie decydują się na poniesienie kosztów przegrania jednostkowej sprawy, aby zminimalizować ryzyko systemowe. W łódzkiej sprawie wartość przedmiotu sporu wyniosła niewiele ponad 11 000 zł, co stanowi zaledwie ułamek potencjalnych kosztów, jakie poniósłby sektor bankowy, gdyby TSUE dokonał pro-konsumenckiej wykładni przepisów.
Z informacji publicznych wynika, że podobny mechanizm zastosowano już w co najmniej siedmiu innych sprawach. Różne instytucje finansowe wycofywały się ze sporu m.in. przed Sądami Okręgowymi w Warszawie, Krakowie czy Poznaniu. W odpowiedzi na tę praktykę, sędzia rozpatrujący sprawę w Łodzi podjął nietypowy krok prawny, wnosząc do TSUE o zmianę rozstrzygnięcia i wznowienie umorzonej sprawy. Argumentuje to koniecznością zapewnienia odpowiedniego poziomu ochrony konsumentów oraz wskazując, że podmioty profesjonalne nie powinny mieć możliwości systemowego blokowania rozwoju europejskiego orzecznictwa.
Bezpłatna analiza umowy kredytowej pod kątem sankcji kredytu darmowego
Rosnąca liczba spraw dotyczących SKD pokazuje, jak istotne jest dokładne sprawdzenie umowy kredytu konsumenckiego. Bank nie zawsze informuje klienta o potencjalnych nieprawidłowościach, a upływ ustawowych terminów może ograniczyć możliwość dochodzenia należnych roszczeń.
Nie czekaj, aż będzie za późno. Skontaktuj się z zespołem ekspertów Votum Finance Help. Oferujemy całkowicie bezpłatną analizę umowy kredytowej pod kątem możliwości skorzystania z sankcji kredytu darmowego i sprawdzimy, czy w Twojej umowie występują naruszenia przepisów dotyczących kredytu konsumenckiego.
Strefa FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Banki mogą zaspokajać roszczenia w pojedynczych sprawach, aby ograniczyć ryzyko niekorzystnego dla nich rozstrzygnięcia TSUE.
Tak. Orzeczenie TSUE może wpłynąć na sposób interpretowania przepisów dotyczących sankcji kredytu darmowego przez polskie sądy.
Tak. Kwestia zgodności rocznego terminu z prawem Unii Europejskiej jest obecnie przedmiotem pytań prejudycjalnych skierowanych do TSUE.
