Obecnie trwają prace nad ustawą frankową, mającą na celu przyspieszenie postępowań sądowych i odblokowanie sądów cywilnych. Ale czy na pewno taka będzie ustawa? Sam Minister Sprawiedliwości, referując projekt w Sejmie, podkreślał, że ustawa frankowa nie jest idealna.
Jakie ustawa frankowa budzi kontrowersje?
Krytyka i kontrowersje koncentrują się na kilku zapisach, a głównym motywem jest obawa, że pomimo szczytnych celów, niektóre rozwiązania ustawy frankowej mogą nie być do końca korzystne dla frankowiczów. Głos w dyskusji zabrała również pełnomocnik ds. ochrony konsumentów, nazywając pewne aspekty spraw frankowych “patologią”.
Ministerstwo Sprawiedliwości stoi przed trudnym zadaniem, próbując rozwiązać problem narastających spraw w sądach. Eksperci i posłowie, np. przewodniczący Komisji Gospodarki i Rozwoju, apelują o dialog i merytoryczną dyskusję, zwłaszcza że ustawa frankowa trafiła również pod obrady tej komisji, aby głos konsumentów był lepiej słyszalny.
Jak Minister Żurek wypowiada się na temat ustawy frankowej?
Minister Żurek zapewnił, że celem jest przyspieszenie spraw frankowych, których mimo spadkowej tendencji, jest nadal ponad 200 000 (choć eksperci wskazują, że liczba pozwów spadła już poniżej 200 000). Kluczowe zmiany w ustawie, o których wspominał Minister, to:
- Postępowania niejawne – część powtarzalnych czynności ma odbywać się na posiedzeniach niejawnych, aby usprawnić proces.
- Automatyczne zabezpieczenie – wprowadzenie nowatorskiego rozwiązania, w którym po pozytywnym rozpatrzeniu pozwu następuje automatyczne zabezpieczenie w zakresie wstrzymania płatności rat. W nowym projekcie uwzględniono możliwość dalszego wpłacania rat przez klienta, co było postulowane przez część prawników.
- Szybkie doręczanie pozwów – Minister zapewnił, że będzie wnosił do osób zarządzających sądami o błyskawiczne doręczanie pozwów i przyspieszenie procesów, co ma skutkować wcześniejszym otrzymaniem pieniędzy przez Frankowiczów.
Co z odsetkami ustawowymi w sprawach frankowych?
Kwestia odsetek ustawowych w sprawach frankowych budzi największe kontrowersje. Choć jest to naturalna instytucja prawa cywilnego mająca stanowić rekompensatę za czas oczekiwania na zapłatę, w kontekście spraw frankowych stała się dużym problemem dla Ministerstwa Sprawiedliwości.
- Stanowisko Ministerstwa – pomimo zapewnień, że frankowicz nic nie straci, część propozycji sugeruje, że konsument dostanie odsetki tylko od spłaconej kwoty, a nie od nadpłaty, co jest korzystne dla banków.
- Obecna patologia – eksperci zwracają uwagę, że patologią jest fakt, że frankowicze muszą czekać na rozstrzygnięcia nawet 6 lat i więcej.
- Wyroki TSUE – przypomina się, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej już wcześniej zakwestionował liczenie odsetek dopiero od momentu złożenia dodatkowego oświadczenia (poza wezwaniem do zapłaty/reklamacją) oraz prawo zatrzymania, tym samym potwierdzając, że Frankowiczom należą się odsetki ustawowe za cały czas trwania postępowania.
Jaki jest portfel kredytów frankowych w Banku Pekao S.A.?
Przy okazji omówienia ustawy frankowej przeanalizowaliśmy również wyniki banków. Portfel kredytów frankowych Pekao SA obejmuje około 37 600 kredytów przejętych z BPH. Wśród nich:
- Kredyty spłacone: 19 300 (20% z nich w sądach)
- Aktywne umowy: ~8 000 (75% objętych pozwami)
- Prawomocne wyroki: 1 400
- Zawarte ugody: 9 000
Mimo mniejszej liczby składanych pozwów liczba spraw rośnie w porównaniu z końcem 2024 roku (z 8 800 do 9 400). Wynika to z działań banku w ramach programu „Bezpieczna Ugoda 2%”.
Jak wygląda portfel kredytów frankowych w BNP Paribas BP?
Na koniec września 2025 r. BNP Paribas miał:
- 4 641 prawomocnych orzeczeń
- 3 346 wyroków korzystnych dla frankowiczów
- 40 wygranych przez bank
- 825 ugód sądowych i 302 pozasądowe
- 14 298 propozycji ugód od banku (tylko 6 518 zaakceptowano)
Statystyki pokazują potrzebę poprawy propozycji ugód, aby zakończyć spory frankowe.
Czy ustawa frankowa rozwiąże problem frankowiczów?
Projekt ustawy frankowej koncentruje się na usprawnieniu procedury sądowej w celu przyspieszenia postępowań. Kluczowe mechanizmy to:
- Posiedzenia niejawne dla powtarzalnych czynności.
- Automatyczne zabezpieczenie, które ma natychmiastowo wstrzymywać płatności rat po pozytywnym rozpatrzeniu pozwu (po korektach, klient może nadal wpłacać raty).
Kontrowersje budzi jednak kwestia odsetek ustawowych. Ministerstwo ma wątpliwości co do ich naliczania za cały czas trwania procesu, co jest postrzegane jako działanie na korzyść banków. Krytycy wskazują, że odsetki (prawie 10%) stanowią rekompensatę za wieloletnie opóźnienia spowodowane przez samą strategię procesową banków.
W efekcie, krytycy obawiają się, że ustawa nadmiernie skupia się na procedurze, pomijając istotę problemu – wadliwe umowy banków, które zmuszają frankowiczów do czekania na wyrok nawet 6 lat.
Ustawa frankowa - najczęstsze pytania
Głównym celem ustawy frankowej jest przyspieszenie postępowań i odciążenie sądów, jednak projekt budzi sprzeciw z kilku kluczowych powodów: Odsetki Ustawowe: Ministerstwo Sprawiedliwości sygnalizuje wątpliwości co do naliczania odsetek ustawowych (obecnie blisko 10%) za cały czas trwania procesu. Jest to postrzegane jako działanie na korzyść banków. Eksperci przypominają, że te odsetki są prawnie należną rekompensatą dla Frankowiczów za wieloletnie opóźnienia, które wynikają ze strategii procesowej banków, a nie winy kredytobiorców. Skupienie na Procedurze, Pomijanie Istoty: Projekt koncentruje się niemal wyłącznie na usprawnieniu procedur sądowych (np. posiedzenia niejawne, automatyczne zabezpieczenie), co jest krokiem w dobrym kierunku, ale nie usuwa źródła problemu Prawdziwym problemem są wadliwe umowy banków. Krytycy obawiają się, że ustawodawca, zamiast pociągnąć banki do odpowiedzialności i systemowo rozwiązać problem, przerzuca ciężar optymalizacji na system sądowniczy.
Minister Żurek zapewnia, że frankowicz nic nie straci. Jednak eksperci i prawnicy wyrażają wątpliwości. Choć ustawa wprowadza korzystne mechanizmy proceduralne (np. automatyczne zabezpieczenie rat), kontrowersje budzą próby ograniczenia odsetek ustawowych, które są rekompensatą dla frankowiczów za długi czas trwania procesu.
Projekt zakłada wprowadzenie posiedzeń niejawnych dla powtarzalnych czynności oraz mechanizm automatycznego zabezpieczenia wstrzymującego płatności rat po pozytywnym rozpatrzeniu pozwu.
