Kredyt frankowy to tak naprawdę kredyt złotowy, ale denominowany lub indeksowany do franka szwajcarskiego (CHF), udzielany w Polsce  w latach 2000-2011 (najwięcej w latach 2006-2008, kiedy kurs CHF był najniższy). Pomimo występowania w umowie odniesień do franka szwajcarskiego, co do zasady na podstawie takiego kredytu Klienci otrzymywali od banku kapitał określony w PLN. Jednak ich zadłużenie było uzależnione od wysokości kursu CHF, w związku z tym całe ryzyko kursowe było przeniesione na kredytobiorców.  Kontrowersje wynikają z zawarcia w umowach klauzul abuzywnych (niedozwolonych), które pozwalały bankom jednostronnie i w sposób nieograniczany ustalać ten kurs przeliczeniowy w swoich tabelach, co ograniczało znacząco prawa konsumentów i zaburzało równowagę kontraktową stron takiej umowy.

Kredyt frankowy może być uznany za nieważny przede wszystkim ze względu na zawarcie w umowie klauzul abuzywnych (niedozwolonych), odnoszących się do sposobu przeliczania kwoty kredytu i raty kapitałowo-odsetkowej na CHF lub z CHF na PLN. Klauzule te, naruszając prawa konsumentów, dawały bankowi nieograniczoną swobodę i zostały uznane za sprzeczne z naturą umowy kredytu. Orzecznictwo, zwłaszcza Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE), potwierdza, że bez tych klauzul umowa nie może funkcjonować, a tym samym musi zostać unieważniona. Skutkuje to uznaniem, że kredytobiorca i bank muszą rozliczyć się wzajemnie za wypłacony kapitał i wpłacone raty.

Aby unieważnić kredyt frankowy, należy przede wszystkim poinformować o tym bank, a w sytuacji, kiedy nie uzna naszej reklamacji, złożyć pozew cywilny przeciwko bankowi, powołując się na obecność klauzul abuzywnych. Proces wymaga analizy umowy przez specjalistów, przygotowania kalkulacji roszczeń, a następnie reprezentacji prawnej w sądzie.

Kredyt frankowy kwalifikuje się do unieważnienia nie tylko wtedy, kiedy jest nadal jest spłacany, ale również wówczas, kiedy został całkowicie spłacony. Warunkiem niezbędnym do ustalania nieważności umowy kredytu, konieczne jest występowanie w niej zapisów niedozwolonych (klauzul abuzywnych). Bieg przedawnienia roszczeń o zapłatę od banku rozpoczyna się dopiero od momentu, w którym konsument dowiedział się lub powinien dowiedzieć się o tym, że jego umowa zawiera wady prawne (zwykle po złożeniu reklamacji).

Zaprzestanie spłaty kredytu jest możliwe dopiero po uzyskaniu zabezpieczenia powództwa przez sąd (tzw. “wstrzymania spłaty rat”). Zabezpieczenie jest wydawane w trakcie trwającego procesu sądowego, po uprawdopodobnieniu roszczeń kredytobiorcy. Samowolne zaprzestanie spłaty przed decyzją sądu jest niezalecane, ponieważ może prowadzić do wypowiedzenia umowy przez bank i windykacji.

Efekt pozwu, a ściślej rzecz ujmując wartość przedmiotu sporu można oszacować na podstawie historii wypłaty i spłaty kredytu, porównując całkowitą sumę wpłaconych rat z pierwotnie pożyczonym kapitałem. Skutkiem unieważnienia umowy jest finalnie rozliczenie się z wadliwego kredytu, poprzez odzyskanie nadpłaconych środków powyżej wypłaconego kapitału i uwolnienie się od zobowiązania. Precyzyjna kalkulacja wymaga analizy umowy kredytu. Kwota odzyskiwanych środków zależy od wysokości pierwotnego kredytu i okresu spłaty.

Roszczenie banku o zwrot kapitału przedawnia się po upływie trzech lat od momentu zakwestionowania warunków umowy, najczęściej złożenia reklamacji lub wezwania. Zgodnie z orzecznictwem TSUE i Sądu Najwyższego, bankom nie przysługują żadne dodatkowe roszczenia (np. wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z kapitału, waloryzacja, odszkodowanie), co oznacza, że mogą dochodzić tylko zwrotu nominalnej kwoty kapitału, celem rozliczana z ratami wpłaconymi przez kredytobiorców.