Praktyka bankowa ulega gwałtownej zmianie, a instytucje finansowe zaczęły oddawać kredytobiorcom odsetki naliczone od skredytowanych kosztów, szukając sposobu na uniknięcie pełnych procesów o sankcję kredytu darmowego (SKD). Choć ustawa frankowa weszła w życie 7 sierpnia, prawnicy reprezentujący konsumentów domagają się już kolejnych, sztywnych ram procesowych dla sądów oraz surowych kar finansowych za wnoszenie bezzasadnych apelacji. Niezależnie od tego, czy posiadasz czynne zobowiązanie, czy spłaciłeś kredyt w ciągu ostatniego roku, działania banków stwarzają realną szansę na odzyskanie od kilku do nawet kilkudziesięciu tysięcy złotych.
Kto i w jakiej wysokości może odzyskać środki z tytułu sankcji kredytu darmowego?
Rzeczywistość rynkowa wskazuje, że obszar kredytów konsumenckich generuje obecnie największe napięcie na linii klienci-instytucje finansowe. W Polsce spłacanych jest obecnie ponad 25 milionów czynnych umów konsumenckich (kredyty gotówkowe, ratalne, karty kredytowe) o łącznej wartości dochodzącej do 240 miliardów złotych. Co miesiąc Polacy zaciągają nowe zobowiązania opiewające na kwotę około 11,5 miliarda złotych. Prawo do powołania się na sankcję kredytu darmowego (SKD) przysługuje konsumentom w sytuacji, gdy bank popełnił błędy w konstrukcji umowy, naruszając przepisy ustawy o kredycie konsumenckim z 2011 roku. Skorzystać z tego rozwiązania mogą nie tylko osoby spłacające czynne raty, ale także kredytobiorcy, którzy całkowicie spłacili dług, pod warunkiem że od momentu zamknięcia umowy nie upłynął rok.
Głównym zapalnikiem fali roszczeń stał się przełomowy wyrok TSUE z 23 kwietnia 2026 roku. Trybunał jednoznacznie zabronił pobierania odsetek od skredytowanych kosztów (np. prowizji czy ubezpieczeń doliczonych do kwoty kredytu).
Przykładowy kredyt (176 000 zł z kosztami dodatkowymi 26 000 zł): dobrowolna reklamacja za odsetki od prowizji przynosi ok. 12 000 zł, ale wygrana w sądzie z tytułu SKD daje odzysk w wysokości 107 000 zł.
Niedawne orzeczenie Sądu Najwyższego przypomniało, że sankcja ta pełni dwie funkcje: ochronną (zabezpieczenie konsumenta) oraz prewencyjną (wymuszenie na bankach rzetelności prawnej). Banki, próbując ograniczać straty, dobrowolnie zwracają część odsetek od prowizji, jednak często wymagają od klientów rezygnacji z dalszych roszczeń sądowych.
O co toczy się spór między UOKiK a sektorem bankowym i ministerstwami?
Analizując przyczyny obecnego kryzysu, prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK), Tomasz Chróstny, w dobitnym wywiadzie obarczył sektor bankowy pełną odpowiedzialnością za wykreowanie problemu abuzywności umów. Przez wiele lat banki odrzucały propozycje polubownych rozwiązań (jak choćby prezydencki projekt konwersji kredytów według kursu sprawiedliwego), przekonane o swojej niezatapialności w sądach.
Prezes UOKiK zwrócił uwagę na niebezpieczne zjawisko lobbingu. Przedstawiciele sektora bankowego masowo składają wizyty w Ministerstwie Sprawiedliwości oraz Ministerstwie Finansów, dążąc do usunięcia lub znacznego osłabienia przepisów o sankcji kredytu darmowego pod pretekstem braku proporcjonalności.
Warto porównać prognozowane koszty banków w zależności od ostatecznego kształtu orzecznictwa:
Szacowane koszty banków w sprawach kredytów konsumenckich:
├── 1. Zwrot samych odsetek od prowizji i ubezpieczeń (wg TSUE): 3 - 4 MLD ZŁ
└── 2. Uwzględnienie pełnej Sankcji Kredytu Darmowego (SKD): do 60 MLD ZŁ
Sektor bankowy sam doprowadził do powstania komercyjnego rynku obsługi prawnej konsumentów. Gdyby instytucje finansowe wcześnie eliminowały nieuczciwe klauzule z kredytów konsumenckich i rzetelnie rozpatrywały reklamacje, skala powództw byłaby znikoma. Tymczasem ostateczny koszt wieloletnich błędów zarządów banków przerzucono na całe społeczeństwo.
Jakie nowe pomysły procesowe proponują pełnomocnicy frankowiczów?
Choć uchwalona ustawa frankowa (obowiązująca od 7 sierpnia) usprawniła działanie sądów apelacyjnych – głównie poprzez usunięcie zażaleń banków na zabezpieczenia procesowe dzięki automatycznemu wstrzymaniu spłaty rat kredytu frankowego – pełnomocnicy konsumentów postulują dalej idące reformy.
Ich zdaniem spory frankowe są sprawami powtarzalnymi, w których ukształtowana linia orzecznicza nie wymaga wieloletnich analiz. Z tego powodu na stół trafiają propozycje wprowadzenia sztywnych terminów procesowych, wzorem postępowania gospodarczego:
Wyznaczenie pierwszej rozprawy CHF w ciągu maksymalnie 3 miesięcy od wniesienia pozwu.
Wydanie wyroku końcowego w instancji w czasie nieprzekraczającym 12 miesięcy.
Ograniczenie możliwości odraczania posiedzeń oraz priorytetowe rozpoznawanie apelacji.
Drugim postulatem jest wprowadzenie restrykcyjnych sankcji za wnoszenie bezzasadnych apelacji do wyroków frankowych przez banki. Obecnie instytucje finansowe składają odwołania głównie po to, by przedłużyć proces i odsunąć w czasie wypłatę kapitału. Eksperci proponują nakładanie na banki w takich sytuacjach dotkliwych kar finansowych.
Jak odzyskać pieniądze z wadliwego kredytu? Zgłoś się po bezpłatną analizę
Postawa sektora bankowego jasno pokazuje, że instytucje finansowe oddają pieniądze tylko wtedy, gdy zostaną do tego zmuszone przez orzeczenia sądowe lub przemyślane presje reklamacyjne. Bierność i brak wiedzy o przysługujących prawach działają wyłącznie na korzyść banku, doprowadzając do przedawnienia należnych Ci środków.
Nie pozwól, aby Twoje roszczenia się przedawniły. Skontaktuj się z zespołem ekspertów Votum Finance Help. Bezpłatnie przeanalizujemy Twoją umowę kredytu konsumenckiego lub frankowego i poprowadzimy Cię krok po kroku przez całą procedurę.
Strefa FAQ – Najczęściej zadawane pytania
Nie. Dobrowolna wypłata przez bank odsetek pobranych od skredytowanych kosztów (np. prowizji) stanowi jedynie częściową korektę wywołaną wyrokiem TSUE. Jeżeli umowa zawiera inne istotne błędy prawne, wciąż masz prawo złożyć pozew sądowy o pełną sankcję kredytu darmowego (SKD), starając się o zwrot wszystkich zapłaconych odsetek i prowizji.
Aby ubiegać się o sankcję kredytu darmowego po całkowitej spłacie kredytu konsumenckiego, musisz złożyć bankowi oświadczenie przed upływem jednego roku od dnia wykonania umowy (czyli całkowitej spłaty zobowiązania). Umowa musiała ponadto zawierać błędy formalne, np. w zakresie braku kluczowych informacji lub bezprawnego naliczania odsetek od prowizji.
Ustawa frankowa wprowadziła automatyczne zabezpieczenie roszczeń z mocy prawa. Oznacza to, że frankowicze składający pozew nie muszą przechodzić przez osobną procedurę sądową w przedmiocie wstrzymania rat, co znacząco odciążyło sądy apelacyjne i przyspieszyło rozpoznawanie spraw głównych.
