Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał kolejne istotne orzeczenie dotyczące kredytów powiązanych z walutą obcą. Wyrok TSUE w sprawie C-261/25 (Ścierbek) odnosi się do zagadnień mających znaczenie dla sporów pomiędzy bankami a kredytobiorcami, w szczególności w sprawach dotyczących dochodzenia przez banki zwrotu wypłaconego kapitału po zakwestionowaniu ważności umowy kredytowej.
Rozstrzygnięcie dotyczy również kwestii związanych z początkiem biegu terminu przedawnienia roszczeń banków oraz możliwością podnoszenia przez frankowiczów zarzutu przedawnienia.
Stan faktyczny sprawy C-261/25 (Ścierbek)
Postępowanie będące podstawą skierowania pytań prejudycjalnych dotyczyło umowy kredytu zawartej w 2008 roku na zakup lokalu mieszkalnego. Na podstawie tej umowy bank wypłacił kredytobiorcom kwotę 460 000 zł.
W sierpniu 2019 roku konsumenci złożyli reklamację, wskazując na występowanie w umowie niedozwolonych postanowień umownych (klauzul abuzywnych). Następnie wnieśli przeciwko bankowi powództwo, domagając się ochrony przysługujących im praw. Bank konsekwentnie prezentował stanowisko, zgodnie z którym umowa pozostaje ważna i nie zawiera nieuczciwych warunków umownych.
Pozew banku o zwrot kapitału kredytu
Niezależnie od toczącego się postępowania dotyczącego ważności umowy, 1 grudnia 2022 roku bank wystąpił przeciwko kredytobiorcom z odrębnym pozwem. Dochodził zapłaty kwoty 460 000 zł wraz z odsetkami, wskazując, że w przypadku uznania umowy za nieważną konsumenci powinni zwrócić wypłacony kapitał kredytu.
Sprawa wpisuje się w grupę postępowań, w których banki – niezależnie od obrony ważności zawartych umów kredytowych – kierowały przeciwko kredytobiorcom odrębne powództwa o zwrot kapitału.
Pytania prejudycjalne skierowane do TSUE
Sąd rozpoznający sprawę powziął wątpliwości dotyczące momentu rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia roszczeń banku.
W związku z tym zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem, czy przepisy prawa Unii Europejskiej, w szczególności art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 Dyrektywy 93/13/EWG, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, a także zasady skuteczności, proporcjonalności, równoważności, pewności prawa oraz prawa do sądu, dopuszczają taką wykładnię prawa krajowego, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia roszczenia przedsiębiorcy (banku) rozpoczyna się dopiero w chwili zakwestionowania przez konsumenta obowiązywania postanowień umowy.
Wyrok TSUE w sprawie C-261/25 (Ścierbek) – treść orzeczenia
Wyrok TSUE w sprawie C-261/25 (Ścierbek) wyjaśnia, że bieg terminu przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału nie musi rozpoczynać się dopiero na etapie postępowania sądowego lub po wydaniu prawomocnego wyroku stwierdzającego nieważność umowy. Trybunał wskazał, że znaczenie może mieć już pierwsze jednoznaczne zakwestionowanie przez konsumenta związania postanowieniami umowy, skierowane do banku, np. w formie reklamacji lub wezwania do zapłaty. Oznacza to, że oceniając, czy roszczenie banku uległo przedawnieniu, sądy krajowe powinny uwzględniać moment, w którym konsument po raz pierwszy zakomunikował bankowi swoje stanowisko. W praktyce rozstrzygnięcie to może mieć znaczenie dla spraw, w których bank dochodzi zwrotu kapitału po zakwestionowaniu ważności umowy kredytowej.
Znaczenie wyroku TSUE w sprawie C-261/25 (Ścierbek)
Wyrok TSUE w sprawie C-261/25 (Ścierbek) stanowi kolejny element rozwijającego się orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczącego ochrony konsumentów zawierających umowy kredytów powiązanych z walutą obcą.
Rozstrzygnięcie odnosi się do zagadnień procesowych istotnych w sprawach, w których banki dochodzą zwrotu kapitału po zakwestionowaniu przez kredytobiorców ważności umowy kredytowej.
Orzeczenie porusza kwestie dotyczące początku biegu terminu przedawnienia roszczeń banków oraz oceny zarzutu przedawnienia w tego rodzaju postępowaniach. Problematyka ta może mieć znaczenie dla wielu toczących się postępowań sądowych dotyczących kredytów powiązanych z walutą obcą.
Wyrok TSUE w sprawie C-261/25 (Ścierbek) dotyczy zagadnień związanych z kredytami powiązanymi z walutą obcą. Przedmiotem rozstrzygnięcia są kwestie dotyczące dochodzenia przez banki zwrotu kapitału po zakwestionowaniu ważności umowy kredytowej oraz początku biegu terminu przedawnienia roszczeń banków.
Sąd krajowy zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem, czy przepisy prawa Unii Europejskiej dopuszczają taką wykładnię prawa krajowego, zgodnie z którą bieg terminu przedawnienia roszczenia banku rozpoczyna się dopiero z chwilą zakwestionowania przez konsumenta obowiązywania postanowień umowy.
Sprawa dotyczy kredytu powiązanego z walutą obcą. Zagadnienia rozpatrywane przez TSUE mogą mieć znaczenie również dla postępowań dotyczących kredytów określanych potocznie jako kredyty frankowe, jednak zakres zastosowania orzeczenia zależy od jego treści oraz okoliczności konkretnej sprawy.
