Ministerstwo Sprawiedliwości opublikowało założenia do projektu nowej ustawy o kredycie konsumenckim. Równolegle pojawiły się propozycje zmian w Kodeksie postępowania cywilnego, a UOKiK wydał kolejne decyzje dotyczące praktyk banków. Wszystkie te zagadnienia mogą mieć istotne znaczenie dla konsumentów.
Warto przyjrzeć się bliżej proponowanym rozwiązaniom i sprawdzić, jakie konsekwencje mogą przynieść dla osób korzystających z produktów kredytowych oraz dochodzących swoich praw wobec banków.
Nieautoryzowane transakcje - UOKiK kwestionuje odmowy zwrotu skradzionych pieniędzy
4 listopada 2026 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) poinformował o decyzjach wobec ING Banku Śląskiego, BOŚ Banku, Nest Banku i Plus Banku. Banki mają zmienić procedury reklamacyjne i ponownie przeanalizować część odrzuconych zgłoszeń klientów, którzy w wyniku oszustw internetowych stracili pieniądze z rachunków.
Jak podkreślił Prezes UOKiK Tomasz Chróstny, samo prawidłowe uwierzytelnienie transakcji, np. kodem PIN, SMS-em lub w aplikacji, nie oznacza, że klient świadomie wyraził zgodę na jej wykonanie. Dane mogły zostać przejęte przez oszustów, a konsument mógł nie wiedzieć, że jego działania prowadzą do utraty pieniędzy. Dlatego bank, który odmawia zwrotu, musi wykazać, że klient samodzielnie i świadomie autoryzował operację albo dopuścił się rażącego niedbalstwa.
UOKiK zakwestionował też praktykę uzależniania zwrotu pieniędzy od zakończenia postępowania organów ścigania.
Decyzje UOKiK o reklamacjach - co muszą zrobić banki?
Wydane decyzje zobowiązują banki do zmiany wewnętrznych procedur dotyczących reklamacji. Nie będą mogły już opierać odmowy zwrotu pieniędzy wyłącznie na tym, że transakcja została prawidłowo uwierzytelniona.
W przypadku obecnych klientów banki mają zweryfikować odmowy wydane od 16 listopada 2022 r. Jeżeli po ponownej analizie okaże się, że środki powinny zostać zwrócone, konsument otrzyma należne pieniądze najpóźniej do 31 grudnia 2027 r.
Odrębne zasady przewidziano dla osób, które nie korzystają już z usług danego banku. Byli klienci, których reklamacje zgłoszone po 15 listopada 2022 r. zostały odrzucone, mają otrzymać informację o możliwości złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy.
Warto zaznaczyć, że ponowna weryfikacja nie oznacza automatycznego zwrotu pieniędzy każdej osobie, której wcześniej odmówiono. Bank będzie musiał ponownie ocenić okoliczności konkretnej transakcji i ustalić, czy klientowi przysługuje zwrot.
Pozwy przeciwko bankom bliżej konsumenta - co zmieni nowelizacja KPC?
3 listopada 2026 r. Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego (KPC), który ma odciążyć sądy w największych miastach. Dziś firmy, które odkupują od konsumentów wierzytelności wobec banków, mogą pozywać w sądach właściwych dla swoich siedzib, co koncentruje sprawy w kilku miastach.
Po zmianie sprzedaż wierzytelności nie będzie wpływać na wybór sądu, bo pozew trzeba będzie złożyć w sądzie właściwym dla miejsca zamieszkania konsumenta.
Szczególne rozwiązanie przewidziano również dla spraw dotyczących sankcji kredytu darmowego. Przez pięć lat od wejścia nowych przepisów w życie mają być one rozpatrywane wyłącznie przez sąd właściwy dla miejsca zamieszkania konsumenta.
Nowe zasady nie obejmą postępowań, które rozpoczęły się przed wejściem ustawy w życie. Takie sprawy pozostaną w dotychczasowych sądach aż do prawomocnego zakończenia. Na razie jest to projekt przyjęty przez Radę Ministrów, który musi przejść dalszą drogę legislacyjną.
Nowa ustawa o kredycie konsumenckim - co przewidują założenia?
Ministerstwo Sprawiedliwości przygotowało propozycję przepisów, które mają zastąpić regulacje obowiązujące od 2011 r. Celem jest dostosowanie polskiego prawa do nowych wymogów unijnych i rozszerzenie ochrony osób korzystających z produktów finansowych.
Projekt przewiduje przede wszystkim zwiększenie maksymalnej kwoty kredytu objętego ustawą. Obecny limit wynosi 75 000 euro, czyli około 255 550 zł. Po zmianach ma wzrosnąć do 100 000 euro, co odpowiada około 437 700 zł.
Ochroną mają zostać objęte także produkty, które dziś nie zawsze podlegają przepisom o kredycie konsumenckim: kredyty nieoprocentowane, raty 0%, większość płatności odroczonych typu „kup teraz, zapłać później“ oraz niektóre umowy najmu i leasingu, jeśli konsument może nabyć przedmiot umowy.
Obowiązki banków w nowej ustawie - co się zmieni?
Nowe przepisy mają zaostrzyć ocenę zdolności kredytowej. Kredytodawca nie będzie mógł udzielić finansowania osobie, której ocena wypadła negatywnie. Jeśli bank ocenia zdolność za pomocą algorytmu, klient będzie mógł uzyskać natychmiastowe wyjaśnienie i zażądać ponownego rozpatrzenia sprawy.
Przy kłopotach ze spłatą kredytodawca będzie musiał najpierw zaproponować procedurę restrukturyzacyjną, np. odroczenie rat, wydłużenie okresu kredytowania, zmianę oprocentowania, zawieszenie spłaty lub konsolidację, a w niektórych przypadkach częściowe umorzenie długu. Zakazane ma być też pobieranie opłat przed zawarciem umowy kredytowej, zarówno przez kredytodawców, jak i pośredników.
Reklamy banków nie będą mogły sugerować, że kredyt konsumencki poprawi sytuację finansową albo zastąpi oszczędzanie, a będą musiały zawierać ostrzeżenie o kosztach pożyczania. Dodatkowo, osoby po leczeniu onkologicznym mają być chronione przy ocenie ryzyka ubezpieczeniowego, jeśli od jego zakończenia minęło co najmniej pięć lat.
Odsetki od kosztów kredytu i SKD w nowej ustawie - co się zmieni?
Założenia nowej ustawy przewidują wyraźny zakaz naliczania odsetek od kosztów kredytu. Dziś zdarza się, że bank dolicza do finansowania prowizję lub inne opłaty i nalicza odsetki także od tych kwot. Po zmianie odsetki będą mogły być naliczane wyłącznie od kwoty faktycznie udostępnionej konsumentowi. Ministerstwo Sprawiedliwości chce w ten sposób zapisać w ustawie zasadę wynikającą z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24.
Ministerstwo Sprawiedliwości nie planuje likwidacji sankcji kredytu darmowego, ale chce zmienić zasady jej stosowania. Uważa, że obecne przepisy przewidują taką samą sankcję za różne naruszenia, choć mogą one mieć inną wagę. Dlatego projekt zakłada zróżnicowanie konsekwencji w zależności od rodzaju naruszenia. Przewidziano zarówno sankcje administracyjne wobec kredytodawców, jak i skutki cywilnoprawne dotyczące konkretnych umów.
Na razie nie znamy ostatecznego katalogu naruszeń ani konsekwencji dla każdego z nich, a projekt może się zmienić w toku prac legislacyjnych. Z założeń nie wynika, że sankcja kredytu darmowego przestanie obowiązywać, ale zasady dla umów już zawartych będą zależeć od przepisów przejściowych, których jeszcze nie znamy.
Podsumowanie - co nowe propozycje oznaczają dla konsumentów?
Omawiane decyzje UOKiK i projekty zmian prawnych dotyczą różnych obszarów ochrony konsumentów. Łączy je jednak kwestia odpowiedzialności banków i zasad dochodzenia praw przez ich klientów.
Decyzje UOKiK mogą mieć znaczenie dla osób, którym wcześniej odmówiono zwrotu pieniędzy utraconych w wyniku nieautoryzowanych transakcji. Z kolei proponowane zmiany w Kodeksie postępowania cywilnego (KPC) mają ułatwić dochodzenie roszczeń przed sądem właściwym dla miejsca zamieszkania konsumenta.
Duże znaczenie będzie miała również nowa ustawa o kredycie konsumenckim. Jej założenia przewidują m.in. zakaz naliczania odsetek od kredytowanych kosztów oraz zmianę zasad stosowania sankcji kredytu darmowego.
Część omawianych rozwiązań to jednak dopiero propozycje legislacyjne. Do czasu wejścia nowych przepisów w życie obowiązują obecne regulacje, dlatego osoby, które mają kredyty konsumenckie, powinny sprawdzić zapisy swoich umów pod kątem nieprawidłowości.
Jeśli masz wątpliwości dotyczące swojej umowy kredytowej lub zastanawiasz się, czy bank prawidłowo wywiązał się ze swoich obowiązków, warto dokładnie przeanalizować jej zapisy. Skorzystaj z bezpłatnej analizy umowy kredytowej i sprawdź, jakie możliwości działania mogą przysługiwać Ci w Twojej sytuacji.
FAQ — Najczęściej zadawane pytania
Co do zasady bank powinien zwrócić kwotę nieautoryzowanej transakcji niezwłocznie, najpóźniej do końca następnego dnia roboczego po zgłoszeniu. Samo prawidłowe uwierzytelnienie operacji nie oznacza jeszcze, że klient ją autoryzował.
Projekt nowej ustawy nie zakłada całkowitej likwidacji SKD. Ministerstwo Sprawiedliwości proponuje jednak uzależnienie konsekwencji naruszeń od ich rodzaju i wagi.
Takie rozwiązanie przewiduje projekt nowelizacji Kodeksu postępowania cywilnego. Sprzedaż wierzytelności nie będzie zmieniać właściwości sądu, a sprawę ma rozpatrywać sąd właściwy dla miejsca zamieszkania konsumenta, który pierwotnie zawarł umowę z bankiem.